ప్రజా కవి అందెశ్రీ: అక్షర జ్ఞానం లేకున్నా అద్భుత సాహిత్యాన్ని సృష్టించిన స్ఫూర్తిదాయక ప్రస్థానం

జనగామ జిల్లా రేబర్థి గ్రామంలో అనాథగా పుట్టి, పశువుల కాపరిగా జీవితం ప్రారంభించి, తెలంగాణ అధికారిక గీత రచయితగా, 'ప్రజా కవి'గా ఎదిగిన అందెశ్రీ (అందె ఎల్లయ్య) జీవితం ఎందరికో స్ఫూర్తిదాయకం. అక్షరం ముక్క రాని స్థితి నుంచి ప్రకృతిని, మట్టిని తన కవిత్వంలోకి అనువదించిన ఆయన ప్రస్థానం అసాధారణమైనది.

1961లో జన్మించిన అందెశ్రీ, చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులను కోల్పోయారు. చదువుకునే అవకాశం లేకపోయినా, ప్రకృతి ఒడిలో పెరిగిన ఆయన, సహజంగానే సాహిత్యం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. ఆయనలోని ప్రతిభను గుర్తించిన శృంగేరి పీఠాధిపతులు ఆయనకు 'అందెశ్రీ' అని నామకరణం చేశారు. ఈ పరిణామం ఆయన జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపు.

అందెశ్రీ పేరును తెలంగాణ ప్రజలు, ఉద్యమకారులు ఎప్పటికీ గుర్తుంచుకుంటారు. "జయ జయహే తెలంగాణ జననీ జయకేతనం" అనే ఆయన రచించిన గీతం, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమానికి ఊపిరి పోసింది. ఈ గీతం తెలంగాణ రాష్ట్ర అధికారిక గీతంగా గుర్తింపు పొందడం, ఆయన కవితా ప్రతిభకు దక్కిన గొప్ప గౌరవం. పది జిల్లాల సమగ్రతను, సంస్కృతిని ఈ పాటలో అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

ఆయన కవిత్వంలో సామాన్యుడి భాష, మట్టి వాసన, ప్రకృతి సౌందర్యం కలగలిసి ఉంటాయి. చదువు రాకపోయినా, వేలాది పద్యాలు, పాటలు ఆయన నాలుకపై నాట్యం చేసేవి. "నా అక్షరాలు నా కంటికి కనిపించవు.. కానీ నా మనసుకి వినిపిస్తాయి" అని ఆయన చెప్పిన మాటలు ఆయనలోని సహజ ప్రతిభకు అద్దం పడతాయి. సమాజంలోని అసమానతలు, పేదరికం, మానవీయ విలువలపై ఆయన కలం ఎప్పుడూ స్పందిస్తూనే ఉండేది.

చలనచిత్ర రంగంలోనూ అందెశ్రీ తనదైన ముద్ర వేశారు. 'ఎర్ర సైన్యం', 'గంగ', 'కథానాయకుడు', 'వీరనారి మల్లమ్మ' వంటి చిత్రాల్లో ఆయన రాసిన పాటలు ప్రజాదరణ పొందాయి. 'గంగ' చిత్రంలోని "వెళ్లిపోకే వెన్నెలమ్మ" పాటకు నంది అవార్డు అందుకున్నారు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేసింది. అనేక ప్రజా సంఘాలు, సాంస్కృతిక సంస్థలు ఆయనను 'ప్రజా కవి'గా సత్కరించాయి.