మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో దోమల బెడద పెరుగుతోంది. దోమల కాటు కేవలం అసౌకర్యాన్ని కలిగించడమే కాకుండా, డెంగ్యూ, మలేరియా, చికున్గున్యా వంటి ప్రాణాంతక వ్యాధులకు కారణమవుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో, 'నివారణే మేలు' అనే సూత్రాన్ని పాటిస్తూ కొన్ని కీలక జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అత్యవసరం.
దోమల ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు ప్రజారోగ్యానికి తీవ్ర ముప్పు కలిగిస్తున్నాయి. 'ఎడెస్' దోమల వల్ల డెంగ్యూ, 'అనాఫిలిస్' ఆడ దోమల ద్వారా మలేరియా వ్యాపిస్తాయి. అంతేకాకుండా, కీళ్ల నొప్పులతో కూడిన జ్వరానికి కారణమయ్యే చికున్గున్యా, అత్యంత ప్రమాదకరమైన జికా వైరస్, మెదడు వాపు వ్యాధులు కూడా దోమల ద్వారానే వ్యాప్తి చెందుతాయి. వీటి పట్ల అప్రమత్తత చాలా ముఖ్యం.
దోమల నివారణలో మొదటి మెట్టు నీటి నిల్వలను అరికట్టడం. దోమలు నిలిచిన నీటిలోనే గుడ్లు పెడతాయి. కాబట్టి, ఇంటి పరిసరాల్లోని పాత టైర్లు, కొబ్బరి బోండాలు, పగిలిన కుండలు, ప్లాస్టిక్ డబ్బాలు వంటి వాటిని వెంటనే తొలగించాలి. పూల కుండీలు, ఎయిర్ కూలర్లలోని నీటిని వారానికి ఒకసారి తప్పనిసరిగా మార్చాలి. నీటి ట్యాంకులు, డ్రమ్ములపై ఎల్లప్పుడూ గట్టి మూతలు ఉండేలా చూసుకోవాలి.
వ్యక్తిగత రక్షణ చర్యలు కూడా దోమల బారి నుండి కాపాడతాయి. సాయంత్రం వేళల్లో బయటకు వెళ్ళేటప్పుడు శరీరాన్ని పూర్తిగా కప్పేలా పొడవాటి చేతుల చొక్కాలు, ప్యాంట్లు ధరించాలి. నిద్రించే సమయంలో, ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలు, వృద్ధులు దోమతెరలను ఉపయోగించడం సురక్షితమైన పద్ధతి. చర్మానికి రాసుకునే రిపెల్లెంట్లు, ఇంట్లో వాడే కాయిల్స్, వేపోరైజర్లు కూడా దోమలను దూరంగా ఉంచడంలో సహాయపడతాయి.
రసాయన స్ప్రేలకు ప్రత్యామ్నాయంగా కొన్ని సహజ సిద్ధమైన పద్ధతులు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇంటి ఆవరణలో తులసి, నిమ్మగడ్డి (Lemongrass), చామంతి వంటి మొక్కలను పెంచడం వల్ల దోమలు దరిచేరవు. ఒక నిమ్మకాయను సగానికి కోసి, అందులో కొన్ని లవంగాలు గుచ్చి గదిలో ఉంచడం వల్ల కూడా దోమల నివారణకు దోహదపడుతుంది. పరిసరాల శుభ్రతను పాటించడం, వారంకోసారి 'డ్రై డే' (Dry Day) పాటించి ఇంట్లో నీరు నిల్వ లేకుండా చూసుకోవడం ద్వారా దోమల ఉత్పత్తిని సమర్థవంతంగా అరికట్టవచ్చు. ఆరోగ్యవంతమైన సమాజం కోసం శుభ్రతను పాటిద్దాం, దోమల బారి నుండి రక్షణ పొందుదాం. జ్వరం, ఒంటి నొప్పులు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.