ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 28న భారతదేశంలో జాతీయ సైన్స్ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. 1928, ఫిబ్రవరి 28న నోబెల్ గ్రహీత సర్ సి.వి. రామన్ గారు 'రామన్ ఎఫెక్ట్'ను ఆవిష్కరించిన రోజును పురస్కరించుకుని ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ ఆవిష్కరణ సైన్స్ రంగంలో భారతదేశానికి విశేష గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది.
సర్ సి.వి. రామన్ గారికి సముద్రం నీలి రంగులో కనిపించడం వెనుక ఉన్న కారణాన్ని తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాస 'రామన్ ఎఫెక్ట్' ఆవిష్కరణకు ప్రేరణనిచ్చింది. అప్పటివరకు ఉన్న శాస్త్రీయ వివరణలను ప్రశ్నిస్తూ, కాంతి యొక్క చెల్లాచెదురు (Scattering) ప్రక్రియపై ఆయన పరిశోధనలు చేశారు. ఇది కేవలం ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించడమే కాకుండా, దాని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ రహస్యాలను ఛేదించే ప్రయత్నం.
రామన్ ఎఫెక్ట్ అనేది కాంతి కిరణం ఒక పదార్థం గుండా ప్రయాణించినప్పుడు, కాంతి కణాల (ఫోటాన్లు) శక్తిలో మార్పు వచ్చే ప్రక్రియ. ఈ ప్రక్రియ వల్ల కాంతి యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం మారుతుంది. సముద్రపు నీటి అణువులు సూర్యకాంతిలోని నిర్దిష్ట రంగులను గ్రహించి, నీలి రంగును ఎక్కువగా వెదజల్లడం వల్ల మనకు సముద్రం నీలంగా కనిపిస్తుందని ఈ ఎఫెక్ట్ వివరిస్తుంది.
ఈ అద్భుతమైన ఆవిష్కరణకు గానూ సర్ సి.వి. రామన్ గారికి 1930లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. ఇది భారతదేశానికి, ఆసియాకు గర్వకారణమైన సంఘటన. ఈ ఆవిష్కరణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తించి, భారత ప్రభుత్వం 1986లో ఫిబ్రవరి 28ను జాతీయ సైన్స్ దినోత్సవంగా ప్రకటించింది. శాస్త్రవేత్తల కృషిని, శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని ప్రోత్సహించడమే ఈ దినోత్సవం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
రామన్ ఎఫెక్ట్ యొక్క అనువర్తనాలు నేడు అనేక రంగాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఔషధాల నాణ్యతా నియంత్రణ, ఫోరెన్సిక్ విశ్లేషణ, రసాయన పరిశ్రమలలో పదార్థాల స్వచ్ఛతను గుర్తించడం వంటి క్లిష్టమైన పనులకు ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ ఆవిష్కరణ శాస్త్ర పరిశోధనలకు, సాంకేతిక పురోగతికి ఒక స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తోంది.