సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు వెల్లడైన ఎలక్ట్రోరల్ బాండ్ల డేటా, కార్పొరేట్ సంస్థలు రాజకీయ పార్టీలకు అందించిన విరాళాల గణాంకాలు దేశంలో 'ప్రజాస్వామ్యం' ఎలా 'ధనస్వామ్యం'గా మారుతుందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ విశ్లేషణ ద్వారా వ్యాపార సంస్థలు, ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న సంబంధాలను, సామాన్యుడిపై పడే ప్రభావాన్ని పరిశీలిద్దాం.
ఎలక్ట్రోరల్ బాండ్ల డేటా ప్రకారం, అనేక కార్పొరేట్ సంస్థలు రాజకీయ పార్టీలకు భారీ మొత్తంలో విరాళాలు అందించినట్లు వెల్లడైంది. ఈ విరాళాల వెనుక 'క్విడ్ ప్రో కో' (ఒకదానికి బదులుగా మరొకటి) సిద్ధాంతం పనిచేస్తున్నట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. కంపెనీలు తమ వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం, కాంట్రాక్టులు పొందడం కోసం ఈ విరాళాలు అందిస్తున్నాయని ఆరోపణలున్నాయి. మేఘా ఇంజనీరింగ్ (MEIL), ఫ్యూచర్ గేమింగ్ (శాంటియాగో మార్టిన్), క్విక్ సప్లై చైన్, వేదాంత గ్రూప్ వంటి సంస్థలు భారీ విరాళాలు ఇచ్చి, అందుకు ప్రతిఫలంగా ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులు, నిబంధనల వెసులుబాటు వంటి ప్రయోజనాలు పొందినట్లు సమాచారం.
ప్రభుత్వం తన కీలక ఆస్తులైన విమానాశ్రయాలు, ఓడరేవులు, రైల్వేలను ప్రైవేటీకరించడం ద్వారా కార్పొరేట్ సంస్థలకు అప్పగిస్తోంది. ఈ ప్రైవేటీకరణ వల్ల సామాన్యుడిపై భారం పెరుగుతుంది. విమానాశ్రయాల రుసుములు పెరగడం, రైల్వే స్టేషన్లలో సేవల ధరలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో ఉండే ఉద్యోగ భద్రత, రిజర్వేషన్లు ప్రైవేట్ రంగంలో ఉండకపోవడం సామాజిక న్యాయానికి విఘాతం కలిగిస్తుంది.
ఆర్థిక అసమానతలు భారతదేశంలో తీవ్రంగా ఉన్నాయని ఆక్స్ఫామ్ నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. దేశంలోని మొత్తం సంపదలో 40% పైగా కేవలం 1% మంది ధనవంతుల చేతుల్లోనే ఉంది. మరోవైపు, దేశ జనాభాలో సగం మంది (సుమారు 70 కోట్లు) వద్ద ఉన్న సంపద కేవలం 3% మాత్రమే. ప్రభుత్వానికి వచ్చే GSTలో అధిక భాగం సామాన్యుడి నుంచే వస్తుండగా, కార్పొరేట్ పన్నులను ప్రభుత్వం తగ్గిస్తూ వస్తోందని నివేదికలు ఎత్తి చూపుతున్నాయి. ఇది ఆర్థిక అసమానతలను మరింత పెంచుతుంది.
ప్రభుత్వ విధానాలు, ముఖ్యంగా ఏకఛత్రాధిపత్యాన్ని (Monopoly) ప్రోత్సహించేలా ఉన్నాయని విమర్శలు వస్తున్నాయి. నీతి ఆయోగ్ వంటి సంస్థలు వద్దని చెప్పినా, ఒకే కంపెనీకి అన్ని విమానాశ్రయాలను అప్పగించడం వంటి నిర్ణయాలు పోటీని తగ్గిస్తాయి. టెలికాం, సిమెంట్, స్టీల్, పోర్ట్స్ వంటి కీలక రంగాల్లో కొద్దిమంది పెద్ద సంస్థలదే హవా కొనసాగుతోంది. పోటీ లేకపోతే, ధరలను నియంత్రించే శక్తి కార్పొరేట్ల చేతుల్లోకి వెళ్లి, ప్రభుత్వం కూడా ఏమీ చేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.