మనుషులు, జంతువులు, పర్యావరణం.. మూడింటి ఆరోగ్యమే ముఖ్యం వన్ హెల్త్తో వ్యాధులకు ముందస్తు అడ్డుకట్ట

మరోవైపు రష్యాలోని సైబీరియా ప్రాంతంలో ప్లేగు వ్యాధికి సంబంధించిన అనుమానాలు కలకలం రేపాయి. ఇర్కుట్స్క్లోని ప్లేగు నిరోధక సంస్థలో పనిచేసే యువ సాంకేతిక నిపుణుడు అక్టోబర్ ప్రారంభంలో గుర్తుతెలియని న్యుమోనియాతో మరణించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. ఈ నేపథ్యంలో సుమారు 200 మందిని వైద్యుల పర్యవేక్షణలో ఉంచినట్లు సమాచారం. ప్లేగుకు కారణమయ్యే యెర్సీనియా పెస్టిస్ బ్యాక్టీరియా ఎలుకలు, ఇతర వన్యప్రాణులు, వాటిపై ఉండే ఈగల ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది. ఈ వ్యాధి చరిత్రలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రాణాలను బలిగొన్నప్పటికీ, ఇప్పటికీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో దాని ఉనికి కొనసాగుతోంది. ఇలాంటి సందర్భాల్లో జంతువుల ఆరోగ్యం, పర్యావరణ పరిస్థితులు, ప్రయోగశాలల భద్రత, ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలు సమన్వయంతో పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ విధానాన్ని అమలు చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 2022లో ప్రధానమంత్రి సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇన్నోవేషన్ సలహా మండలి సూచనల మేరకు జాతీయ వన్ హెల్త్ మిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది. ప్రధాన శాస్త్రీయ సలహాదారు ఆధ్వర్యంలో 16 మంత్రిత్వ శాఖలు, ప్రభుత్వ విభాగాలు ఇందులో భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. ఈ మిషన్ పరిశోధన కార్యక్రమాలకు భారత వైద్య పరిశోధనా మండలి (ఐసీఎంఆర్) కీలక బాధ్యతలు నిర్వహిస్తోంది. ఇందుకోసం రూ.386.86 కోట్ల నిధులు ఆమోదించారు. మహారాష్ట్రలోని నాగ్పూర్లో జాతీయ వన్ హెల్త్ సంస్థను ఏర్పాటు చేయడం కూడా ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఉంది. అంటువ్యాధులను ముందుగానే గుర్తించేందుకు మనుషులు, జంతువులకు సంబంధించిన పరిశోధనశాలల మధ్య సమన్వయం పెంచుతున్నారు. జాతీయ స్థాయిలో ఉమ్మడి వ్యాధి నిర్ధారణ, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తున్నారు.

పశువుల్లో లంపీ స్కిన్ వ్యాధి నియంత్రణకు భారతీయ పరిశోధకులు లంపీ ప్రోవాక్ ఇండ్ అనే స్వదేశీ టీకాను అభివృద్ధి చేశారు. 2022 నుంచి ఈ వ్యాధి నివారణ కోసం 28 కోట్లకు పైగా పశువులకు టీకాలు వేసినట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం వెల్లడిస్తోంది. అలాగే వ్యాధులు మనుషులకు, జంతువులకు వ్యాపించే పరిస్థితులను ముందుగానే అంచనా వేయడానికి ప్రత్యేక బృందాలు పనిచేస్తున్నాయి. అజ్మీర్లో 2024లో నిర్వహించిన విషాణు యుద్ధ్ అభ్యాస్, ఈ ఏడాది విదిశలో నిర్వహించిన పశుజన్య యుద్ధ్ అభ్యాస్ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా వివిధ శాఖల మధ్య సమన్వయాన్ని పరీక్షించారు. జాతీయ స్థాయిలో విధానాలు రూపొందించడం మాత్రమే సరిపోదని, వాటిని గ్రామాలు, జిల్లాల స్థాయికి తీసుకెళ్లాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఇందుకోసం కొన్ని కీలక మార్పులు అవసరమని అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రతి రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఆధ్వర్యంలో వన్ హెల్త్ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రతి జిల్లాలో కలెక్టర్ నేతృత్వంలో వైద్య, పశుసంవర్ధక, అటవీ శాఖల అధికారులతో ప్రత్యేక కమిటీ ఉండాలి. మనుషులు, పశువులు, వన్యప్రాణులకు సంబంధించిన వ్యాధుల సమాచారాన్ని ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావాలి. వ్యాధుల నియంత్రణకు ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించాలి. ఆశా కార్యకర్తలు, పశుసఖీలు, పశువైద్య సహాయకులు, అటవీ సిబ్బందికి ఉమ్మడి శిక్షణ ఇవ్వాలి. ప్రతి సంవత్సరం రాష్ట్రాలు, జిల్లాల పనితీరును అంచనా వేయాలి.

ఒడిశాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలో 2022 నుంచి 2025 మధ్య ఆంత్రాక్స్ వ్యాధి నివారణ కోసం అమలు చేసిన వన్ హెల్త్ విధానం మంచి ఫలితాలు ఇచ్చింది. ఈ నమూనాను ఆంధ్రప్రదేశ్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లోనూ విస్తరిస్తున్నారు. ఒడిశాలోని ఖోర్ధా ప్రాంతంలో ఐసీఎంఆర్కు చెందిన భువనేశ్వర్ సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన జీవన్ () మొబైల్ వేదిక ద్వారా మనుషులు, జంతువుల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఒకే అప్లికేషన్లో నమోదు చేసే సదుపాయం కల్పించారు. వ్యాధుల నియంత్రణలో జీనోమ్ పరిశోధన కీలక పాత్ర పోషించనుంది. ఒక వ్యాధికి కారణమైన సూక్ష్మజీవి స్వభావం, దాని వ్యాప్తి, మార్పులను జన్యు విశ్లేషణ ద్వారా గుర్తించవచ్చు. నీరు, నేల, జంతువుల నమూనాల్లో ఉండే సూక్ష్మజీవులను మెటాజీనోమిక్స్ ద్వారా పరిశీలించి కొత్త ముప్పులను ముందుగానే గుర్తించే అవకాశం ఉంది. కొత్త అంటువ్యాధి వెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు తక్కువ సమయంలోనే టీకాలు, వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షలను అభివృద్ధి చేసే సాంకేతికతలపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. కయాసనూర్ ఫారెస్ట్ డిసీజ్ (కేఎఫ్డీ) నివారణకు ఐసీఎంఆర్, ఇండియన్ ఇమ్యునలాజికల్స్ సంయుక్తంగా స్వదేశీ టీకా అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి.